به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام علی الهی خراسانی، سرپرست معاونت ترویج و اجتماعیسازی بنیاد پژوهشهای اسلامی، در سلسله نشستهای «تالار گفتوگو» با موضوع «دیگری در فرهنگ مقاومت» که در رواق کتاب رواق امام خمینی(ره) حرم مطهر رضوی و با حضور زائران و مجاوران برگزار شد، به تبیین مفهوم «دیگری» و نقش آن در شکلگیری همزیستی اجتماعی و تقویت فرهنگ مقاومت پرداخت.
مفهوم «دیگری» در زندگی اجتماعی
وی با اشاره به اینکه انسان همواره در تعامل با «دیگران» زندگی میکند، اظهار داشت: در خانواده با پدر، مادر، خواهر و برادر سروکار داریم، در سازمان با همکار و مدیر و در جامعه نیز با افراد گوناگون روبهرو هستیم. این تفاوتها میتواند در جنسیت، ملیت، مذهب یا سبک زندگی باشد.
سرپرست معاونت ترویج و اجتماعیسازی بنیاد پژوهشهای اسلامی افزود: در علوم اجتماعی مفهومی با عنوان «دیگری» شکل گرفته است تا به جای تأکید بر تقابلها و تفاوتها، به شیوه تعامل با کسانی که شبیه ما نیستند توجه شود.
به گفته وی، برخی افراد گاهی بر اساس هویتهایی مانند مذهب، جنسیت یا موقعیت اجتماعی برای خود امتیازاتی قائل میشوند و دیگران را پایینتر میبینند، در حالی که مفهوم «دیگری» تلاش میکند این نگاه تقابلی را اصلاح کند.
حجت الاسلام الهی خراسانی با بیان اینکه صرف «تحمل کردن» دیگران کافی نیست، گفت: تحمل یعنی ما فرد متفاوت را فقط ناچارانه کنار خود نگه داریم، اما پذیرش مرحلهای بالاتر است؛ در پذیرش، انسان با آغوش باز تفاوتها را میپذیرد و برای تعامل با دیگران آماده میشود.
وی ادامه داد: در ادبیات اجتماعی گاهی از تعابیری مانند «دیگریپذیری» یا «با دیگری زیستن» استفاده میشود؛ یعنی عادت کنیم با افرادی که دیدگاه، مذهب یا سبک زندگی متفاوت دارند نیز در کنار هم زندگی کنیم.
حجت الاسلام الهی خراسانی تصریح کرد: در چنین شرایطی میتوان سخن دیگری را شنید، حتی اگر با آن موافق نباشیم. تحقیر کردن دیگران یا نادیده گرفتن تجربه نسلهای مختلف، مانع شکلگیری این نوع تعامل اجتماعی میشود.
وی تأکید کرد: در مفهوم «دیگری» نکته اساسی به رسمیت شناختن تفاوتهاست. این موضوع در همه عرصهها از خانواده و سازمان گرفته تا جامعه و شهر اهمیت دارد.
حجت الاسلام الهی خراسانی گفت: برای مثال در خانواده اگر نسلهای مختلف یکدیگر را به رسمیت بشناسند، میتوانند وارد گفتوگو شوند. وقتی بتوانیم تفاوتهای نسل جدید را در خانواده بپذیریم، آنگاه میتوان درباره مسائل پیچیدهتر اجتماعی نیز گفتوگو کرد.
رابطه «دیگریپذیری» با فرهنگ مقاومت
سرپرست معاونت ترویج و اجتماعیسازی بنیاد پژوهشهای اسلامی در ادامه سخنان خود با اشاره به ارتباط این مفهوم با فرهنگ مقاومت اظهار داشت: مقاومت به معنای تقابل با دشمن است، اما در درون جامعه باید اتحاد وجود داشته باشد.
وی افزود: اتحاد به معنای یکسانسازی نیست. انسانها اشیا یا محصولات کارخانهای نیستند که همه یک شکل باشند؛ هر فردی سلیقه، تجربه و نگاه متفاوتی دارد. بنابراین اتحاد واقعی زمانی شکل میگیرد که تفاوتها به رسمیت شناخته شود.
حجت الاسلام الهی خراسانی خاطرنشان کرد: خانواده یا جامعهای که در آن اتحاد وجود نداشته باشد، در برابر تهدیدهای بیرونی نیز آسیبپذیر خواهد بود. اگر افراد یک جامعه با وجود تفاوتها بتوانند بر سر افقهای مشترک کنار هم قرار گیرند، مقاومت آن جامعه تقویت میشود.
وی گفت: در تعامل با دیگری مهمترین راه، گفتوگو است. به جای تحقیر، طرد یا بیتفاوتی نسبت به دیگران، باید تلاش کنیم از طریق گفتوگو خواستهها، حقوق و دیدگاههای یکدیگر را بشناسیم.
حجت الاسلام الهی خراسانی تأکید کرد: پذیرش دیگری به معنای از دست دادن هویت نیست. پدر لازم نیست تبدیل به مادر شود، مرد لازم نیست زن شود و پیرو یک مذهب نیز لازم نیست هویت اعتقادی خود را کنار بگذارد؛ بلکه میتوان در عین حفظ هویت خود، تفاوت دیگران را نیز پذیرفت.
وی با بیان اینکه پذیرش دیگری نیازمند تمرین اجتماعی است، گفت: بسیاری از رفتارهای ما حاصل عادتهایی است که در خانواده، مدرسه، رسانه و نهادهای اجتماعی شکل گرفته است و تغییر آنها به تمرین نیاز دارد.
حجت الاسلام الهی خراسانی ادامه داد: یکی از بهترین فضاها برای تمرین این موضوع، فضای عمومی جامعه است؛ جایی که افراد با دیدگاهها و سبکهای زندگی متفاوت روبهرو میشوند و میتوانند شیوه تعامل با یکدیگر را بیاموزند.
افقهای مشترک در جامعه
وی تصریح کرد: در بسیاری از موارد میان افراد جامعه افقهای مشترک فراوانی وجود دارد؛ برای مثال میان اعضای یک خانواده، میان شهروندان یک کشور یا حتی میان مسلمانان با مذاهب مختلف. اگر این افقهای مشترک تقویت شود، زمینه همبستگی اجتماعی نیز افزایش مییابد. حجت الاسلام الهی خراسانی افزود: گاهی تصویرهای نادرستی از «دیگری» در ذهن ما شکل میگیرد که مانع گفتوگو و تعامل میشود، در حالی که شناخت واقعی از دیگران میتواند بسیاری از سوءتفاهمها را از بین ببرد.
ضرورت اصلاح نگاهها در جامعه
سرپرست معاونت ترویج و اجتماعیسازی بنیاد پژوهشهای اسلامی در پایان با تأکید بر اهمیت اصلاح نگاهها در جامعه گفت: پذیرش دیگری به معنای کنار گذاشتن ارزشها نیست، بلکه به معنای ایجاد فضایی است که افراد با حفظ هویت خود بتوانند در کنار یکدیگر زندگی کنند و برای اهداف مشترک تلاش کنند؛ رویکردی که در نهایت به تقویت همبستگی اجتماعی و فرهنگ مقاومت در جامعه منجر خواهد شد.
انتهای پیام/
نظر شما